Türkistan ülkelerinden ortak ödeme sistemi

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan, anlık ödeme sistemlerini entegre ederek vatandaşların birbirlerinin ülkelerinde kendi banka uygulamaları üzerinden QR kodla ödeme yapabilmesini sağlayacak ortak bir sistem kurulması konusunda ön mutabakata vardı. Beş ülkenin merkez bankaları ve ulusal ödeme sistemi temsilcilerinin katılımıyla yürütülecek girişimin, bölge ülkeleri arasındaki ticaret hacmini ve turizm hareketliliğini artırması hedefleniyor.

Tacikistan'ın başkenti Duşanbe'de gerçekleştirilen merkez bankaları temsilcileri toplantısında Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan arasında anlık ödeme sistemlerinin entegrasyonu konusunda anlaşmaya varıldı.

Toplantıda alınan karar doğrultusunda beş ülkenin temsilcilerinden oluşan ortak bir çalışma grubu kurulacak. Çalışma grubunda merkez bankalarının yanı sıra ulusal ödeme sistemlerinin işletmecileri ve bankacılık sektörü temsilcileri de yer alacak.

Ortak çalışma grubunun temel görevi, ülkelerin mevcut ödeme altyapılarını birbirleriyle uyumlu hâle getirecek teknik ve idari düzenlemeleri belirlemek olacak. Bu kapsamda ödeme mesajlarının karşılıklı iletim formatı, ödeme bilgilerinin yapısı ve işlemlerin güvenliğine ilişkin ortak standartlar üzerinde çalışılacak. Çalışmaların sonunda entegrasyon girişiminin aşamalı olarak hayata geçirilmesini öngören bir yol haritası hazırlanacak.

VATANDAŞLAR KENDİ BANKA UYGULAMALARIYLA ÖDEME YAPABİLECEK

Planlanan sistemin hayata geçirilmesiyle beş ülkenin vatandaşlarının, ziyaret ettikleri diğer ülkelerde kendi bankalarının mobil uygulamalarını kullanarak QR kod üzerinden ödeme yapabilmesi amaçlanıyor.

Böylece vatandaşların farklı ülkelerde alışveriş yaparken yerel ödeme sistemlerine veya nakit para kullanımına bağımlılığının azaltılması, sınır ötesi işlemlerin daha hızlı ve kolay gerçekleştirilmesi hedefleniyor.

Ortak ödeme altyapısının özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin sınır ötesi ticaret faaliyetlerini kolaylaştırması bekleniyor. Ayrıca turistlerin ödeme işlemlerini kendi ülkelerinde kullandıkları banka uygulamaları üzerinden gerçekleştirebilmesiyle bölge ülkeleri arasındaki turizm hareketliliğine katkı sağlanması öngörülüyor.

FİNANSAL DOLANDIRICILIK VE SİBER GÜVENLİK DE GÜNDEMDE

Duşanbe'deki toplantıda ödeme sistemlerinin entegrasyonunun yanı sıra finansal dolandırıcılıkla mücadele ve siber güvenliğin güçlendirilmesi konuları da ele alındı.

Kırgızistan Merkez Bankasından yapılan açıklamaya göre beş ülkenin finans kuruluşlarının temsilcileri, merkez bankaları arasında siber tehditler ve finansal suç yöntemlerine ilişkin bilgi paylaşım mekanizmalarının geliştirilmesi konusunda görüş alışverişinde bulundu.

Taraflar, yasa dışı finansal işlemlerle mücadele etmek ve dijital ödeme altyapılarının güvenliğini artırmak amacıyla ortak önlemler üzerinde çalışma kararı aldı.

Kırgızistan Merkez Bankası Yönetim Kurulu Üyesi Sanjar Abdıgaziev başkanlığındaki heyet de toplantıda ülkenin ödeme altyapısındaki gelişmeleri tanıttı. Kırgız heyeti, ulusal QR kod standardı ELQR, sınır ötesi ödeme hizmetleri ve finansal işlemlerin güvenliğini sağlamaya yönelik uygulamalar hakkında diğer ülke temsilcilerine bilgi verdi.

ÜLKELER ÜSTÜ DÜZENLEYİCİ KURUM FİKRİNDEN VAZGEÇİLDİ

Türkistan ülkelerinde QR kod üzerinden ortak ödeme sistemi kurulması konusu son aylarda farklı platformlarda gündeme geliyordu. Daha önce sistemin oluşturulabilmesi için ülkeler üstü bir düzenleyici kurum kurulması seçeneği de değerlendirilmişti.

Ancak yapılan görüşmeler sonucunda bu modelden vazgeçildi. Bunun yerine ülkelerin mevcut ulusal ödeme altyapılarının ortak standartlar üzerinden uyumlaştırılması, dijital kimlik doğrulama sistemlerinin karşılıklı tanınması ve veri paylaşım ilkelerinin belirlenmesi üzerinde uzlaşıldı.

Bu yaklaşımın, yeni ve merkezi bir kurum oluşturulmasına kıyasla daha kolay uygulanabilir bir entegrasyon modeli sunması bekleniyor.

Öte yandan bölgedeki bazı ülkeler arasında QR kodla sınır ötesi ödeme uygulamaları ikili düzeyde hâlihazırda kullanılıyor. Kırgızistan ve Kazakistan bankaları arasında bu tür ödeme işlemlerine yönelik mekanizma Ekim 2025'te devreye alınmıştı. Yeni girişim ise mevcut ikili uygulamaların beş ülkeyi kapsayan daha geniş bir sisteme dönüştürülmesini amaçlıyor.

KAZAKİSTAN'DAN 11 ÜLKELİ DAHA GENİŞ ENTEGRASYON GİRİŞİMİ

Bölgesel ödeme sistemlerinin entegrasyonuna yönelik çalışmalar yalnızca beş ülkeyle sınırlı değil. Kazakistan da daha önce 11 ülkeyi kapsayan uluslararası bir QR ödeme entegrasyonu projesi üzerinde çalıştığını duyurmuştu.

Kazakistan Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Binur Jalenov'un açıklamasına göre proje kapsamında Çin, Hindistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Özbekistan'ın da aralarında bulunduğu 11 ülkeyle iş birliği yapılması planlanıyor. Jalenov, girişimin bazı alanlarında uygulamaya yönelik anlaşmaların imzalandığını belirtmişti.

Azerbaycan'ın da katılımıyla geliştirilen beş ülkeli yeni girişim, Türkistan coğrafyasında dijital finansal altyapıların birbirine bağlanması yönündeki işbirliğinin genişletilmesi açısından önem taşıyor.